گزارش سالانه خودرو۴۵ از بازار ۲۵ میلیون دستگاهی ایران

گزارشی که برخلاف یک گزارش کارایی معمول، علاوه بر ارائه آمار هشت سال فعالیت این شرکت، بخشی از داده‌های بازار خودرو ایران و الگوی رفتار عرضهندگان خودروهای کارکرده را نیز در خود جای داده است.

تحلیل اعداد این گزارش مشخص می‌کند مقیاس فعالیت خودرو۴۵ در سال ۱۴۰۴ به شکل محسوسی رشد یافته، اما شاید مهم‌تر از اندازه شبکه این شرکت، فاصله قابل توجه میان تعداد درخواست‌های فروش‌رسانی و خودروهایی باشد که نهایتاً وارد فرآیند عملیاتی شده‌اند؛ مبحثی که می‌تواند تصویری از حجم بالای تقاضای اولیه و پیچیدگی بازار خودروهای کارکرده ارائه کند.

خودرو۴۵ فعالیت خود را در سال ۱۳۹۷ آغاز کرد و اکنون شبکه‌ای شامل ۶۷ شعبه در ۲۴ شهر دارد. مجموع مساحت شبکه عملیاتی این شرکت در پایان کار سال ۱۴۰۴ به ۲۶ هزار و ۶۰۰ مترمربع رسیده است.

در طول هشت سال فعالیت، ۷ میلیون و ۶۳۰ هزار و ۷۲۱ درخواست عرضه خودرو در خودرو۴۵ ثبت شده است. علاوه بر این ۲۷۴ هزار و ۳۴۲ خودرو وارد شعب شده و ۲۵۸ هزار و ۹۲۸ مورد کارشناسی انجام شده است.

این اعداد یک نکته مهم را نشان می‌دهند: بخش بزرگی از فرآیند ارائه خودرو از مرحله «درخواست» عبور نمی‌کند و رسیدن از درخواست اولیه به مراجعه حضوری و کارشناسی، یک فیلتر مهم در این بازار محسوب می‌شود.

در سال ۱۴۰۴ به‌تنهایی ۲ میلیون و ۶۷ هزار و ۴۲۶ درخواست ارائه ثبت شده است؛ یعنی حدود ۲۷ درصد از تمام درخواست‌های ثبت‌شده طی هشت سال، تنها در یک سال قرار داشته‌اند.

در مقابل، تعداد خودروهایی که در همین سال وارد شعب شده‌اند ۱۰۶ هزار و ۸۰۱ دستگاه بوده است. به این ترتیب، تعداد درخواست‌های اولیه تقریباً ۱۹ برابر خودروهایی بوده که به مرحله مراجعه به شعب رسیده‌اند.

البته این نسبت را نمی‌توان به‌معنای «نرخ تبدیل ارائه» دانست، زیرا یک درخواست می‌تواند در مراحل مختلف فرآیند قرار گیرد یا اساساً به ارائه منتهی نشود، اما همین اختلاف مقیاس حاکی از آن است که تقاضای بالقوه برای فروش‌رسانی خودرو به‌مراتب بیشتر از تعداد خودروهایی است که وارد فرآیند عملیاتی می‌شوند.

روند ورود خودرو به شعب نیز جالب توجه است. تعداد خودروهای واردشده به شعب خودرو۴۵ از ۱۰۳۳ دستگاه در سال ۱۳۹۷ به ۱۰۶ هزار و ۸۰۱ دستگاه در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

تنها بین سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، این رقم از ۷۱ هزار و ۱۹۴ دستگاه به ۱۰۶ هزار و ۸۰۱ دستگاه بیشتر شدن یافته؛ یعنی رشد تقریباً ۵۰ درصدی در یک سال.

این رشد را باید در کنار توسعه شبکه شعب، رشد تعداد سفارشاران و گسترش فرآیندهای لجستیکی خودرو۴۵ دید. بنابراین رشد فعالیت الزاماً فقط ناشی از صعود تقاضا نیست و توسعه ظرفیت عملیاتی شرکت نیز در آن نقش دارد.

کارشناسی یکی از مهم‌ترین بخش‌های مدل کسب‌وکار خودرو۴۵ محسوب می‌شود. طبق گزارش، در سال ۱۴۰۴ ۱۰۴ هزار و ۳۰۰ خودرو کارشناسی شده و کارشناسان این مجموعه در مجموع ۴ میلیون و ۶۹۳ هزار و ۵۰۰ دقیقه برای کارشناسی وقت صرف کرده‌اند.

تقسیم این دو عدد به یکدیگر مشخص می‌کند که برای هر خودرو به‌طور متوسط حدود ۴۵ دقیقه زمان کارشناسی صرف شده است.

این عدد، تصویر دقیق‌تری از حجم عملیات واقعی ارائه می‌کند. با ۱۰۴ هزار کارشناسی در یک سال، به‌طور متوسط نزدیک به ۲۸۶ خودرو در هر روز مورد مرور قرار گرفته است.

اگرچه خودرو۴۵ در گزارش خود از ارزیابی ۱۴۵ نقطه از هر خودرو سخن گفته است، اهمیت مسئله فقط به تعداد نقاط تحلیل‌شده محدود نمی‌شود. داده‌ها حاصل از کارشناسی باید به تهیهار منتقل شود و در تصمیم‌گیری برای ورود خودرو به فرآیند عرضه نیز مورد استفاده قرار گیرد؛ بنابراین این مرحله عملاً یکی از عناصر اصلی مدل C2B خودرو۴۵ محسوب می‌شود.

با توجه به ثبت ۱۰۴ هزار و ۳۰۰ کارشناسی در سال، متوسط عملیات کارشناسی به حدود ۲۸۵ مورد در روز می‌رسد. این مقیاس حاکی از آن است شبکه خودرو۴۵ دیگر با یک کسب‌وکار صرفاً آنلاین طرف نیست و بخش قابل توجهی از فعالیت آن به عملیات فیزیکی، ارزیابی خودرو، جابه‌جایی و هماهنگی میان عرضهنده و خریداریار وابسته است.

این نکته از آن جهت اهمیت دارد که مدل C2B در بازار خودرو، برخلاف پلتفرم‌های صرفاً آگهی‌محور، به زیرساخت عملیاتی نیاز دارد؛ یعنی کارشناسی، انتقال خودرو، ارزش‌گذاری، احراز و شبکه سفارشاران بخشی از زنجیره ارزش آن هستند.

یکی دیگر از اعداد قابل توجه گزارش، مربوط به حمل خودرو است.

خودرو۴۵ در سال ۱۴۰۴ ۳۰ هزار و ۹۶۶ مأموریت حمل خودرو انجام داده و ناوگان آن در مجموع ۱۶ میلیون و ۸۲۵ هزار و ۶۹۵ کیلومتر پیموده است.

به‌طور متوسط، هر مأموریت حمل حدود ۵۴۳ کیلومتر مسافت داشته است؛ عددی که بیانگر است حمل خودرو در شبکه خودرو۴۵ الزاماً به جابه‌جایی‌های کوتاه درون‌شهری محدود نیست و معاملات میان‌شهری سهم قابل توجهی از عملیات را تشکیل می‌دهند.

نمونه شاخص این مبحث، شتابان‌ترین معامله سال است؛ یک دستگاه تارا در ساری تنها طی ۳۳ دقیقه به ارائه رسیده و تهیهار آن در اهواز قرار داشته است.

این اتفاق شاید از منظر زمان معامله یک رکورد باشد، اما از زاویه بازار اهمیت دیگری دارد: صعود فاصله جغرافیایی میان فروش‌رسانینده و سفارشار، نیاز به زیرساخت حمل، کارشناسی و انتقال مطمئن خودرو را بیشتر می‌کند.

در سال ۱۴۰۴، ابزار تخمین نرخ خودرو۴۵ ۸ میلیون و ۳۸۶ هزار و ۶۰ بار مورد استفاده قرار گرفته است. از سوی دیگر ارزش ۶۰۰ مدل خودروی صفرکیلومتر در مجموع ۱۸۷ هزار و ۲۰۰ بار آپدیت شده است.

اگر رقم ارتقا را بر تعداد مدل‌ها تقسیم کنیم، به‌طور متوسط برای هر مدل بیش از ۳۱۲ مرتبه آپدیت نرخ در سال ثبت شده است.

البته این تقسیم صرفاً یک میانگین آماری است و به معنای تعداد واقعی دفعات تغییر ارزش هر مدل نیست، اما به‌خوبی بیانگر است بازار خودرو از نظر نرخ‌گذاری تا چه اندازه پویا و متغیر بوده است.

از سوی دیگر، حجم بیش از هشت میلیون استفاده از ابزار تخمین بها، اهمیت محور «کشف نرخ» را در بازار خودروهای کارکرده بیانگر است؛ بازاری که در آن ارزش خودرو به‌شدت به مدل، سال ساخت، کارکرد، وضعیت بدنه، شرایط فنی و وضعیت لحظه‌ای بازار وابسته است.

در میان خودروهای معامله‌شده در خودرو۴۵، پژو ۲۰۶ تیپ ۲ در سال ۱۴۰۴ پرفروش‌رسانی‌ترین مدل بوده و ۳.۸ درصد معاملات را به خود اختصاص داده است.

این مسئله چندان غافلگیرکننده نیست. ۲۰۶ تیپ ۲ از خودروهایی است که سال‌هاست به دلیل فراوانی در بازار، شناخت عمومی، دسترسی نسبتاً مناسب به قطعات و نقدشوندگی بالا، جایگاه ویژه‌ای در بازار دست‌دوم ایران دارد.

نکته جالب‌تر، ادامه حضور پررنگ محصولات خانواده پژو در استان‌های مختلف است. با این حال، سلیقه بازار در سراسر کشور یکسان نیست؛ برای نمونه دنا پلاس در فارس، ام‌وی‌ام X22 در آذربایجان شرقی و محصولات خانواده سمند در گلستان و سیستان‌وبلوچستان جزو خودروهای شاخص بوده‌اند.

خودرو۴۵ علاوه بر این تعداد خودروهای قابل عرضه در سال ۱۴۰۴ را ۳۴۵۸ مدل بیان کرده است که حاکی از آن است بازار خودروهای کارکرده از نظر تنوع محصول، بسیار گسترده‌تر از چند مدل پرتکرار بازار است.

یکی از بخش‌های قابل توجه گزارش، تحلیل زمان وقوع درخواست‌های ارائه است.

طبق داده‌های خودرو۴۵، ۱۶ اسفند با ثبت ۱۰ هزار و ۴۲ درخواست فروش‌رسانی پرترافیک‌ترین روز سال بوده است.

این مبحث با رفتار سنتی بازار ایران نیز همخوانی دارد؛ چراکه در ماه‌های خاتمهی سال، نیاز به نقدینگی، جابه‌جایی خودرو پیش از نوروز و بیشتر شدن معاملات معمولاً بیشتر می‌شود.

در کنار آن، روزهای پس از تعطیلات نوروز نیز رشد تقاضا را نشان داده‌اند. بنابراین رفتار عرضهندگان خودرو جامعاً یکنواخت نیست و می‌توان در آن الگوهای فصلی و تقویمی را مشاهده کرد.

گزارش خودرو۴۵ تصویری نسبتاً متفاوت از جامعه ارائهندگان خودروهای کارکرده نیز ارائه می‌کند.

در سال ۱۴۰۴، افراد ۴۰ تا ۵۰ ساله با سهم ۳۳.۶ درصد بزرگ‌ترین گروه فروش‌رسانیندگان بوده‌اند. گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال نیز ۳۱ درصد سهم داشته است.

در خروجی، حدود دو سوم عرضهندگان در بازه سنی ۳۰ تا ۵۰ سال قرار گرفته‌اند.

از نظر جنسیت نیز ۶۲.۴ درصد عرضهندگان مرد و ۳۷.۶ درصد زن بوده‌اند.

این داده‌ها البته فقط خصوصیت جامعه کاربران خودرو۴۵ را مشخص می‌کند و نمی‌توان بدون داده‌های تکمیلی آن را به کل بازار خودروهای کارکرده ایران تعمیم داد.

خودرو۴۵ در گزارش سالانه خود، اندازه بازار خودرو ایران را نیز تحلیل کرده و تعداد خودروهای موجود را حدود ۲۵ میلیون دستگاه برآورد کرده است. در ادامه تعداد معاملات سالانه خودروهای سواری را حدود ۷ میلیون معامله اعلام می‌کند.

در ترکیب بازار نیز سهم خودروهای داخلی ۶۵ درصد، خودروهای چینی ۲۸ درصد و خودروهای وارداتی ۷ درصد عنوان شده است.

این ارقام در صورت پذیرش برآورد گزارش، تصویری از بازاری ارائه می‌کنند که هنوز بخش بزرگی از آن در اختیار خودروهای داخلی است، اما خودروهای چینی طی سال‌های اخیر سهم قابل توجهی از ناوگان و به تبع آن بازار دست‌دوم را به دست آورده‌اند.

در بخش تولید و واردات نیز گزارش از تولید ۹۲۵ هزار و ۹۳۶ دستگاه خودرو توسط ۱۶ شرکت تولیدکننده و ورود ۶۷ هزار و ۳ دستگاه خودروی جامع وارداتی در سال مورد ارزیابی خبر می‌دهد.

مدل C2B بدون وجود سفارشار فعال عملاً نمی‌تواند با سرعت بالا عمل کند. خودرو۴۵ در خاتمه سال ۱۴۰۴ از وجود ۶۰ هزار و ۷۴۹ سفارشار تأییدشده خبر داده است.

از سوی دیگر ۳۵ هزار و ۸۲۸ سفیر ارائه و ۵۵۳ همکار در این شبکه حضور داشته‌اند.

این اعداد نشان می‌دهند مدل خودرو۴۵ بیش از آنکه صرفاً یک سرویس تهیه خودرو باشد، به سمت ایجاد یک شبکه معاملاتی چندلایه حرکت کرده است؛ شبکه‌ای که در آن عرضهنده، کارشناسان، تهیهاران حرفه‌ای، سفیران فروش‌رسانی و زیرساخت حمل به یکدیگر متصل می‌شوند.

در چنین مدلی، رشد تعداد تهیهاران می‌تواند به افت زمان پیدا کردن مشتری برای خودروهای عرضه‌شده کمک کند و در مقابل، صعود تعداد خودروهای ورودی نیز به عمق بیشتر شبکه سفارشاران نیاز دارد.

یکی از معدود بخش‌های گزارش که از فضای اقتصادی و اجتماعی سال ۱۴۰۴ فاصله می‌گیرد، بازده خودرو۴۵ در جریان جنگ ۱۲ روزه است.

خودرو۴۵ اظهار داشته است در این دوره دریافت کمیسیون از عرضهندگان در سراسر کشور را متوقف کرد و در برآیند ۴۰۷۶ نفر از فرصت ارائه بدون پرداخت کمیسیون استفاده کردند.

این بخش از گزارش از این جهت قابل توجه است که بیانگر است شرکت‌های فعال در بازار خودرو نیز در دوره‌های بحرانی، با تغییر شرایط اقتصادی و رفتاری مشتریان مواجه می‌شوند و مدل درآمدی آنها می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد.

شاید بهترین روش برای خلاصه کردن مسیر هشت‌ساله خودرو۴۵، کنار هم قرار دادن چند عدد کلیدی باشد: ۷ میلیون و ۶۳۰ هزار درخواست عرضه، ۲۷۴ هزار مراجعه به شعب، ۲۵۸ هزار کارشناسی، ۶۷ شعبه در ۲۴ شهر و بیش از ۶۰ هزار تهیهار تأییدشده.

این اعداد نشان می‌دهند خودرو۴۵ در سال ۱۴۰۴ دیگر صرفاً یک وب‌سایت یا واسطه ارائه خودرو نیست و برای اجرای مدل C2B خود شبکه‌ای از زیرساخت فیزیکی و انسانی ایجاد کرده است.

با این حال، داده‌های گزارش یک نکته مهم‌تر هم دارند: بازار خودروهای کارکرده ایران بسیار بزرگ‌تر از ظرفیت هر یک از پلتفرم‌های موجود است.

وجود حدود ۲۵ میلیون خودرو در بازار و میلیون‌ها معامله سالانه، فضایی ایجاد می‌کند که هنوز برای توسعه خدمات دیجیتال، کارشناسی، کشف بها، حمل و نقل و روش‌های تازه معامله ظرفیت زیادی دارد.

به همین دلیل، شاید مهم‌ترین پیام نخستین گزارش سالانه خودرو۴۵ نه فقط رکورد ۱۰ هزار درخواست در یک روز یا معامله ۳۳ دقیقه‌ای باشد، بلکه تصویری است که از بازاری بزرگ، چندلایه و هنوز تا حد زیادی سنتی ارائه می‌کند؛ بازاری که هرچه حجم معاملات و تنوع خودروها بیشتر شود، نیاز آن به ابزارهای استانداردتر برای ارزش‌گذاری، کارشناسی و ارائه نیز بیشتر شدن خواهد یافت.

گزارش سالانه خودرو۴۵ با عنوان «خط سرعت؛ راهی که آمدیم» را می‌توان از اینجا مطالعه کرد.