ترخیص خودروی وارداتی متوقف شد؛ تعرفه ۱۰۰ درصدی در راه است؟

ترخیص خودروهای وارداتی در گمرکات کشور با وقفه مواجه شده و همزمان گمانه‌زنی‌ها درباره صعود تعرفه واردات خودرو شدت گرفته است. اگرچه هنوز بخشنامه رسمی از سوی گمرک ایران منتشر نشده، پیگیری‌ها از مدیران گمرکی بیانگر است فرآیند ترخیص برخی خودروها، به‌ویژه مدل‌های برقی، هیبریدی و بردافزا، متوقف یا با اختلال روبه‌رو شده است.

محمدعلی حاجی‌زاده، مدیرکل دفتر صنایع خودرو وزارت صمت، درباره ادعای موافقت وزارتخانه با تعرفه ۱۰۰ درصدی واردات خودرو اظهار داشت:

یکی از محورهای اصلی این مبحث، اختلاف قابل توجه میان حقوق ورودی خودروهای واردات تجاری و خودروهایی است که توسط ایرانیان مقیم خارج وارد می‌شوند. در سال ۱۴۰۵، حقوق ورودی خودروهای برقی در واردات تجاری ۴ درصد تعیین شده، در حالی که نرخ خودروهای بنزینی و هیبریدی از ۱۵ درصد آغاز می‌شود و با رشد حجم موتور بیشتر خواهد شد. در مقابل، حقوق ورودی خودروهای برقی و بردافزا در واردات توسط ایرانیان مقیم خارج به ۱۰۰ درصد رسیده و خودروهای پلاگین‌هیبرید و هیبریدی نیز مشمول همین نرخ شده‌اند.

برای خودروهای بنزینی تا ۱۵۰۰ سی‌سی نیز حقوق ورودی واردات تجاری ۲۰ درصد است، اما این نرخ در واردات توسط ایرانیان مقیم خارج به ۱۱۰ درصد می‌رسد. چنین اختلافی احتمال بازنگری و حتی یکسان‌سازی تعرفه‌ها را بیشتر شدن داده است؛ هرچند هنوز مشخص نیست در نهایت تعرفه واردات تجاری صعود پیدا می‌کند یا نرخ گروه دوم کم شدن خواهد یافت.

سناریوی دیگری که در سطح تصمیم‌گیری اقتصادی مطرح شده، تعیین حداقل تعرفه ۱۰۰ درصدی برای خودروهای وارداتی است. از سوی دیگر برای ورود خودرو به مناطق آزاد تجاری و ویژه اقتصادی، نرخ ۶۰ درصدی پیشنهاد شده است. گفته می‌شود این طرح با درخواست بانک مرکزی و از مسیر سازمان برنامه و بودجه در حال تحلیل است.

گزارش‌ها علاوه بر این از توقف فرآیند ترخیص خودروهای برقی و هیبریدی از سوم شهریور خبر می‌دهند. نبود تبیین رسمی درباره علت این وقفه، احتمال بازنگری گسترده‌تر در نظام تعرفه‌ای و تعیین تکلیف خودروهای دپو شده در گمرکات را رشد داده است. از سوی دیگر از نظر مالی، برآورد شده بیشتر شدن حقوق ورودی می‌تواند تا سقف ۱۵۰ هزار میلیارد تومان درآمد ایجاد کند؛ منابعی که قرار است در سناریوی مطرح‌شده برای تقویت طرح کالابرگ و حمایت معیشتی مورد استفاده قرار گیرد.

صعود تعرفه می‌تواند تأثیر مستقیمی بر ارزش خودروهای وارداتی داشته باشد. برای مثال، فولکس‌واگن ID.4 که با تعرفه ۴ درصدی عرضه شده و ویرایش پرو آن حدود ۹ میلیارد تومان ارزش دارد، در صورت رسیدن تعرفه به ۱۰۰ درصد ممکن است تا محدوده ۱۷ میلیارد تومان صعود ارزش داشته باشد. تویوتا کرولا کراس هیبرید نیز که با حقوق ورودی ۱۵ درصدی عرضه می‌شود و بها ویرایش ۲۰۲۶ آن حدود ۷ میلیارد تومان برآورد شده، در چنین شرایطی ممکن است به حدود ۱۲ میلیارد تومان برسد. البته نرخ نهایی به ارزش گمرکی، نرخ ارز و سایر هزینه‌های واردات بستگی دارد.

در چنین شرایطی، خودروسازان داخلی و شرکت‌های مونتاژکار می‌توانند از نزول قدرت رقابتی خودروهای وارداتی سود ببرند. مالکان خودروهای وارداتی فعلی نیز ممکن است در کوتاه‌مدت از کم شدن عرضه خودروهای صفرکیلومتر منتفع شوند. در مقابل، مصرف‌کنندگان بیشترین فشار را متحمل خواهند شد، زیرا صعود حقوق ورودی مستقیماً هزینه نهایی خودرو را بالا می‌برد.

یکی از نگرانی‌های مهم نیز احتمال عطف‌به‌ماسبق شدن تعرفه تازه برای خودروهایی است که پیش‌تر وارد کشور شده اما هنوز ترخیص نشده‌اند. در صورت اجرای چنین سیاستی، حتی متقاضیانی که پیش‌تر در طرح‌های فروش‌رسانی ثبت‌نام کرده‌اند ممکن است با هزینه‌های بیشتری مواجه شوند.

این تحولات در حالی رخ داده که واردات خودرو در پنج‌ماهه نخست سال جاری رشد قابل توجهی داشته است. در این مدت حدود ۲۵ هزار دستگاه خودرو به ارزش حدود ۶۹۳ میلیون دلار و وزن نزدیک به ۴۴ هزار تن وارد کشور شده است. در مدت مشابه سال گذشته، حدود ۱۹ هزار دستگاه به ارزش ۴۱۶ میلیون دلار و وزن ۳۰ هزار تن وارد شده بود. بنابراین تعداد خودروهای وارداتی حدود ۳۲ درصد، ارزش واردات ۶۶ درصد و وزن آن‌ها نزدیک به ۴۵ درصد رشد یافته است.

در مجموع، بازار خودرو در شرایطی قرار گرفته که ترخیص خودروهای وارداتی با ابهام روبه‌رو است و ساختار تعرفه‌ها نیز در حال بازنگری به نظر می‌رسد. هنوز تصمیم نهایی درباره نرخ حقوق ورودی خودروهای برقی، هیبریدی، بردافزا و سایر خودروهای وارداتی اعلام نشده، اما هرگونه بیشتر شدن تعرفه می‌تواند مستقیماً بر نرخ، عرضه و تعادل بازار خودرو تأثیر بگذارد.

شما این سناریوی تعرفه‌ای را چگونه روی بازار خودرو اثرگذار می‌بینید؟